Press "Enter" to skip to content

De bruiden van Christus in Europa

Marc Chagall, Hooglied IV, 1958

Het ‘Lied der Liederen’ is de letterlijke vertaling van het Bijbelboek Hooglied. Ware liefdespoëzie die in de traditie van het christendom is geïnterpreteerd als een allegorie over de liefde tussen Jezus Christus en haar bruid, de kerk.

Ook in andere Bijbelboeken komt deze symboliek van de bruidegom en bruid veelvuldig terug, met als apotheose het negentiende hoofdstuk van Openbaring waarin de bruiloft van het Lam gevierd wordt met de bruid – de gemeente.
Die gemeente, die kerk, is in Europa al eeuwenlang verdeeld.

In het vorige nummer van de Nieuwe Koers stelde de politicoloog  Jonathan Holslag dat voor Europa een tijd van inkeer is aangebroken. De grote vraagstukken die op ons afkomen, vragen om reflectie en bezinning. Wie zijn wij Europeanen eigenlijk; wat zijn onze waarden en waardoor is onze identiteit bepaald? We moeten ons bewust worden van onze eigen wortels. En die wortels van onze Europese beschaving worden in belangrijke mate bepaald door de joods-christelijke traditie.

Maar bestaat er wel zoiets als een joods-christelijke traditie in Europa? Is het niet eerder zo dat er vele christelijke tradities zijn (geweest) op ons continent. Tradities die soms op zeer gespannen voet met elkaar stonden en nog steeds staan. En hoewel kerkelijke disputen soms de aanleiding zijn voor de spanningen, zijn de oorzaken vaak van andere aard. De verhouding tussen kerk en staat, de vrijheid van het individu, de rol van de vrouw, het Heilige.
Europa kent niet één christelijke traditie. Christus heeft meerdere bruiden in Europa.

Daarom een reeks ‘collegeblogs’. Door vijf vensters bezien we de rijkdom van de grote christelijke tradities die ons continent heeft voortgebracht.  Aan de hand van culturele artefacten – kunst, architectuur, muziek – gaan we op zoek naar de essenties van de bruiden van Christus.
We beginnen onze collegeblogs bij de oude bruid. De kerk die vooral nog bestond uit kleine gemeentes; verspreid over het Romeinse rijk. De bruid die zou uitgroeien tot één grote staatskerk in de vierde eeuw. Die ene kerk in Europa heeft formeel honderden jaren stand gehouden, maar al vroeg was er een scheiding tussen het Westen en het Oosten. De tweede bruid die we daarom bespreken is de kerk die geworteld is in het oosten van Europa – de verheven bruid. Via Istanbul reizen we naar Kiev en Moskou. Vervolgens steken we de cultuurgrens over en belanden we bij de bruid uit Rome. We staan stil bij de rijke Rooms-Katholieke traditie door de eeuwen heen en zien hoe deze de weg baant voor een ware cultuuromslag. De Roomse bruid creëert haar tegenpool. De traditie van het protestantisme is daarom onze vierde halte. Deze sobere bruid kent vele uitingsvormen, maar tot een radicale breuk komt het in de 20ste eeuw, wanneer Europa geconfronteerd wordt met duizenden nieuwe bruidjes die aanspraak maken op de hand van de Bruidegom. De laatste episode zal daarom stilstaan bij de evangelicale traditie in een seculiere context. Me and Jesus. De bruid uit het Lied der Liederen wordt individueel gekleurd.

De eerste blog In Europa is inmiddels te lezen op deze site